İnternetten Alışverişte Cayma Hakkı Kapsamı Genişledi

Danıştay 10. Dairesi, Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği'nin cayma hakkını sınırlayan üç hükmünü iptal etti. Karar sonrasında internetten satın alınan motosiklet gibi tescili zorunlu araçlar, kayıt zorunluluğu olan insansız hava araçları, canlı müzayede satışları ve yetkili servis tarafından kurulumu yapılan ürünler yeniden 14 günlük cayma hakkı kapsamına girdi. İade kargo bedelinin tüketiciye yüklenmesini öngören hükümler de yönetmelikten çıkarıldığı için, kurallara uygun bir iadede kargo masrafı tüketiciden istenemiyor.

Danıştay tam olarak hangi hükümleri iptal etti?

Ticaret Bakanlığı, 23 Ağustos 2022'de Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği'nin 15. maddesine yeni cayma hakkı istisnaları eklemişti. Tüketiciler Birliği Derneği bu düzenlemeye karşı dava açtı ve Danıştay 10. Dairesi, maddenin 1. fıkrasındaki üç bendi iptal etti:

• (ı) bendi: 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'na göre tescili zorunlu taşınırlar ile kayıt veya tescil zorunluluğu bulunan insansız hava araçları. Motosiklet, otomobil ve drone alışverişleri bu kapsamdaydı.

• (j) bendi: Canlı müzayede şeklinde açık artırma yoluyla kurulan sözleşmeler.

• (k) bendi: Tanıtma ve kullanma kılavuzunda kurulum veya montajının satıcı ya da yetkili servis tarafından yapılacağı belirtilen mallardan, kurulumu yapılmış olanlar. Beyaz eşya, klima ve mobilya gibi ürünler burada gündeme geliyordu.

Kararın temelindeki hukuki mantık gayet net. Cayma hakkı 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'la tanınmış ve kanunla verilen bir hak, alt düzenleme olan yönetmelikle daraltılamıyor.

Telefon ve bilgisayarda cayma hakkı gerçekten yeni mi geldi?

Bu noktada haber başlıklarındaki "5 üründe cayma hakkı geri geldi" ifadesi yanıltıcı olabiliyor. Cep telefonu, akıllı saat, tablet ve bilgisayarı cayma hakkı dışında bırakan bent, 24 Mayıs 2025 tarihli yönetmelik değişikliğiyle yürürlüğe girmeden metinden çıkarılmıştı. Yani bu dört ürün grubunda tüketicinin iade hakkı hiçbir dönemde fiilen ortadan kalkmadı.

Danıştay kararının doğrudan sonucu ise ayakta kalan diğer üç bende ilişkin. Pratikte en görünür etkisi, internetten alınan motosiklet ve benzeri tescilli araçlar ile montajlı ürünlerde yaşanıyor. Yüksek bedelli alışverişlerde bu farkı bilmek, satıcıyla tartışmaya girdiğinizde elinizi güçlendirir.

İade edilen ürünlerde kargo ücretini kim ödüyor?

Cayma hakkını kullandığınızda ürünü geri göndermenin masrafı kural olarak satıcıya ait. Yönetmelik, satıcının ön bilgilendirmede iade için bir taşıyıcı belirtmesi ve tüketicinin ürünü o taşıyıcıyla göndermesi hâlinde tüketicinin iade masrafından sorumlu tutulamayacağını söylüyor. Satıcı ön bilgilendirmede herhangi bir taşıyıcı belirtmemişse ya da belirtilen firmanın sizin bulunduğunuz yerde şubesi yoksa masrafı yine satıcı karşılıyor.

Bu yüzden iade sürecine başlamadan önce sipariş onay e-postanızdaki ön bilgilendirme formunu açıp anlaşmalı kargo firmasının hangisi olduğuna bakın. Kendi seçtiğiniz bir firmayla gönderim yaparsanız masraf size kalabilir.

Cayma hakkını kullanırken izlemeniz gereken adımlar

1. Süreyi kaçırmayın. Mal alımlarında 14 günlük süre ürünün size teslim edildiği gün başlar. Sözleşme kurulduktan sonra, ürün henüz elinize geçmeden de cayma bildirimi yapabilirsiniz.

2. Gerekçe açıklamak zorunda değilsiniz. Cayma hakkını kullanmak için hiçbir sebep göstermeniz ve cezai şart ödemeniz gerekmez.

3. Bildirimi yazılı yapın. Satıcının sitesindeki iade formu, e-posta ya da kalıcı veri saklayıcısı üzerinden gönderilen bildirim geçerlidir. Ekran görüntüsü ve gönderi kaydını saklayın.

4. Ürünü zamanında gönderin. Cayma bildirimini yaptıktan sonra ürünü 10 gün içinde geri göndermeniz gerekir. Kutu, fatura ve aksesuarları eksiksiz koyun.

5. Ödemenizi takip edin. Satıcı, cayma bildirimi kendisine ulaştığı tarihten itibaren 14 gün içinde teslimat masrafları da dahil olmak üzere tüm ödemeleri iade etmek zorundadır.

Hangi ürünlerde cayma hakkı halen kullanılamıyor?

Danıştay kararı tüm istisnaları kaldırmadı. Kişiye özel hazırlanan ürünler, çabuk bozulan gıdalar, ambalajı açıldıktan sonra sağlık ve hijyen açısından iadeye uygun olmayan mallar, ambalajı açılmış ses veya görüntü kayıtları ile yazılımlar, süreli yayınlar ve elektronik ortamda anında ifa edilip tüketiciye anında teslim edilen hizmetler için cayma hakkı bulunmuyor. Belirli bir tarihte yapılması gereken konaklama, araç kiralama ve eğlence hizmetleri de kapsam dışında.

Ayrıca bu kuralların tamamı mesafeli satışlar için geçerli. Mağazadan görerek ve deneyerek aldığınız üründe kanundan doğan bir cayma hakkınız yok; iade işlemi satıcının kendi politikasına bağlı.

Satıcı iadeyi kabul etmezse ne yapabilirsiniz?

Önce yazılı olarak talebinizi yineleyin ve süre sınırlarını hatırlatın. Sonuç alamazsanız Tüketici Hakem Heyeti veya Tüketici Mahkemesi'ne başvurabilirsiniz. Her yıl güncellenen parasal sınırlar hangi mercie gideceğinizi belirler, bu yüzden başvuru öncesinde güncel sınırı Ticaret Bakanlığı'nın sayfasından teyit edin.

Resmi başvurunun yanında deneyiminizi Güven Rehberi'nde paylaşmak da sürecinizi hızlandırabilir. Güven Rehberi'nde yaşadığınız deneyimi paylaştığınızda hem işletme yanıt hakkını kullanabilir ve sorunun çözümü için destek olabilir. Hem de aynı satıcıdan alışveriş yapacak diğer tüketiciler de süreci önceden görür ve ilgili işletme hakkında fikir sahibi olurlar.