Sosyal Medyada "Fiyat İçin DM" Yazana Ceza! EİDS Ne Diyor?

Ticaret Bakanlığı, sosyal medyada ev ve araç ilanı paylaşırken fiyatı gizleyen işletmelere yönelik denetimlerini sıkılaştırdı. Son incelemelerde mevzuata aykırı ilan paylaştığı belirlenen 42 emlak işletmesi ile 40 oto galeriye, her birine 100 bin lira olmak üzere toplam 8,2 milyon lira idari para cezası uygulandı.

Gerekçe net: bir ilan ticari amaçla paylaşılıyorsa, hem Elektronik İlan Doğrulama Sistemi (EİDS) üzerinden doğrulanmış ilan bağlantısını hem de satış fiyatını açıkça göstermek zorunda. Birçok sosyal medya hesabında işletmelerin "Fiyat için DM" şeklinde yaptığı paylaşımlar artık bir pazarlama taktiği değil, doğrudan yaptırım riski doğuruyor..

EİDS nedir, hangi paylaşımları kapsıyor?

ELEKTRONİK İLAN DOĞRULAMA SİSTEMİ (EİDS), taşınmaz ve taşıt ilanlarında kimlik ve yetki doğrulamasını zorunlu kılan sistemdir. Bu yılın başında devreye alındı ve ilanı verenin o mülkü ya da aracı satmaya gerçekten yetkili olup olmadığının doğrulanmasını sağlıyor.

Çoğu işletmenin gözden kaçırdığı nokta ise kapsam. EİDS yalnızca ilan sitelerini kapsamıyor; Instagram, Facebook ve WhatsApp gibi platformlarda ticari amaçla paylaşılan satılık ev, iş yeri, arsa ve araç içerikleri de kapsıyor. Ancak bireysel kullanıcıların kendi evini veya arabasını satmak için yaptığı kişisel paylaşımlar bu kapsamın dışında tutuluyor.

"Fiyat için DM" neden mevzuata aykırı sayılıyor?

Ticari ilanlarda doğrulanmış ilan bağlantısını paylaşmak tek başına yeterli değil. Düzenleme, satış fiyatının tüketicinin ilk bakışta görebileceği şekilde paylaşımda yer almasını da şart koşuyor. Fiyatın yalnızca özel mesaj yoluyla iletilmesi yeterli kabul edilmiyor. Bu nedenle "Fiyat için DM", "Fiyat bilgisi özelden" gibi ifadeler denetimlerin doğrudan odağında.

Tüketici tarafından bakınca mantığı anlaşılıyor

Fiyat gizlendiğinde alıcı karşılaştırma yapamıyor, pazarlık zemini baştan gri bir alanda kuruluyor ve aynı ürün farklı kişilere farklı fiyatlarla sunulabiliyor. Şeffaflığın en temel göstergesi olan fiyat, ilanın en görünür bilgisi olmak zorunda.

Yaptırım da para cezasıyla sınırlı değil. Bakanlık, mevzuata aykırı paylaşım yapan hesaplara erişimin engellenmesi için ayrıca süreç başlattı ve bu kapsamda Meta ile koordinasyon içinde hareket edildiği bildirildi. Bir emlak ofisi ya da galeri için yıllarca büyütülmüş bir hesabın kapanması, 100 bin liralık cezadan çok daha ağır bir maliyet anlamına geliyor.

Görselde lüks daire, bağlantıda bambaşka ilan

Denetimlerin ikinci odağı, ilan bağlantısını göstermelik hale getiren taktikler. Dikkat çekmek için görselde lüks bir ev veya araç kullanıp, bağlantı kısmına EİDS onaylı ama ilgisiz bir ilan yerleştirmek, doğrulama zorunluluğunu şeklen yerine getirip özünü boşaltıyor.

Bu tür yanıltıcı paylaşımların idari para cezasının yanı sıra hesaba erişim engeline kadar uzanan sonuçlar doğurabileceği belirtiliyor. Doğrulama sisteminin amacı ilanın altına bir link koymak değil, tüketicinin gördüğü şeyin gerçek olduğundan emin olması.

Bir ilanın güvenilir olduğunu nasıl anlarsınız?

Sosyal medyada bir ev ya da araç ilanı gördüğünüzde üç şeye bakmak, riskin büyük kısmını baştan eliyor:

• Fiyat görünür mü?
  Fiyatı yazmayıp sizi mesaja yönlendiren ticari bir hesap, büyük ihtimalle mevzuata da uygun davranmıyor demektir.

• EİDS doğrulamalı ilan bağlantısı var mı ve paylaşımla eşleşiyor mu?
  Bağlantıya tıklayın; açılan ilan, gördüğünüz görseldeki mülkü ya da aracı mı gösteriyor kontrol edin.

• İşletmenin geçmiş müşteri deneyimleri ne diyor?
  Doğrulama, işletmenin yetkili olduğunu gösterir; nasıl çalıştığını değil.

Üçüncü madde, doğrulamanın bittiği yerde başlıyor. Bir emlak ofisinin ya da galerinin EİDS kaydı olması, satış sonrası size nasıl davranacağını, verdiği sözü tutup tutmayacağını ya da aracın ekspertiz raporunu şeffaf paylaşıp paylaşmadığını söylemez. Bunu yalnızca o işletmeyle daha önce alışveriş yapmış kişilerin deneyimleri gösterir.

İşletmeler için: uyum bir yük değil, ayrışma fırsatı

Fiyatı açıkça yazmak kısa vadede dezavantaj gibi görünebilir. Oysa günümüzde müşteriler zaten karşılaştırarak geliyor. Fiyatı ilanda gören kişi doğrudan ilgili müşteri; DM'den fiyat soranların önemli bölümü ise henüz karar aşamasında bile olmayabilir. Şeffaf ilan veren bir işletme hem yaptırım riskini ortadan kaldırıyor hem de "burada gizli fiyat oyunu yok" mesajını veriyor.

Emlak ve otomotiv, tüketicinin en yüksek tutarlı ve en tedirgin harcamayı yaptığı iki sektör. Bu tedirginliği azaltan şey, ceza korkusuyla yapılan asgari uyum değil, kanıtlanabilir şeffaflık. İlanda açık fiyat, doğru bağlantı ve arkasında gerçek müşteri deneyimleri olan bir işletme profili bir araya geldiğinde, uyum maliyeti olmaktan çıkıp rekabet avantajına dönüşüyor.

Bakanlık, sosyal medya üzerinden yayımlanan taşınmaz ve taşıt ilanlarına yönelik denetimlerin süreceğini bildirdi. Dolayısıyla mesele bir denetim dalgasını atlatmak değil, ilan diline kalıcı olarak şeffaflığı yerleştirmektir.