Yazar
Online alışverişte güvenli alışveriş yapmak, her geçen yıl daha fazla tüketicinin gündeminde yer alıyor. Türkiye'de e-ticaret hacmi hızla büyürken, dolandırıcılık girişimleri ve güvenilmez satıcılar da aynı hızla çoğalıyor. Sahte siteler, çalınan kart bilgileri, teslim edilmeyen ürünler... Tüketici olarak kendinizi korumanız için teknik bilgiye ihtiyacınız yok, birkaç temel alışkanlık yeterli. İşte internet alışverişinde güvenliğinizi sağlayacak 10 somut yöntem.
Güvenli online alışveriş, kişisel ve finansal bilgilerinizi koruyarak, güvenilir satıcılardan doğru ürünü almanızı sağlayan bilinçli bir satın alma sürecidir. E-ticaret siteleri alışverişi kolaylaştırsa da her site aynı güvenlik standartlarını sunmaz. Bir tüketicinin yaşayabileceği riskler arasında sahte siteler, kart bilgilerinin çalınması, teslim edilmeyen veya tanıtımdan farklı gelen ürünler ve iade sürecinde yaşanan sorunlar yer alır. Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (TKHK) mesafeli sözleşmelerde 14 günlük cayma hakkı tanısa da, sorun yaşamamak her zaman sorun yaşayıp hak aramaktan daha iyidir.
Adres çubuğunda "https://" ifadesini ve kilit simgesini arayın. SSL sertifikası olmayan sitelerde ödeme bilgileriniz şifrelenmeden iletilir, bu da kart bilgilerinizin ele geçirilme riskini artırır. Popüler markaların alan adına çok benzeyen sahte siteler de yaygındır; "guvenlimarket.com" yerine "guvenIimarkel.com" gibi küçük harf oyunlarına dikkat edin.
Bir mağazadan ilk kez alışveriş yapacaksanız, o işletme hakkında diğer tüketicilerin deneyimlerini okumak en etkili güvenlik adımlarından biridir. Ancak Google yorumları veya şikayet sitelerindeki şikayetler bazen tek başına işletmeyi temsil etmeye yetmez. Çünkü bir firmanın binlerce memnun müşterisi olabilir ama internette yalnızca birkaç öfkeli müşterinin şikayetini görebilirsiniz. Ayrıca bazı işletmelere çıkar çatışması nedeniyle gerçekte olmayan şikayetler ve olumsuz yorumlar da yapılabiliyor. Bu tür platformlardaki özellikle anonim yorumlar her zaman güvenilir değildir; kimin yazdığı ve gerçekten o işletmeden alışveriş yapıp yapmadığı belirsizdir.
Güven Rehberi'nde herhangi bir işletme değerlendirmesi yapabilmek için kullanıcıların telefon numarası ve e-posta adresi doğrulaması yapması gerekir. Ayrıca hem olumlu hem olumsuz yorumlar aynı profilde yer aldığı için işletmeler hakkında tek taraflı değil, dengeli bir tablo görürsünüz.
Piyasa fiyatının çok altındaki teklifler genellikle bir sorunun habercisidir. Sahte siteler, tüketicileri cezbetmek için gerçek dışı indirimler sunar. Aynı ürünü birden fazla sitede karşılaştırın; fiyat makul bir aralığın dışına çıkıyorsa temkinli olun.
Örneğin gıda sektöründe internetten yapılan satışlarda özellikle hileli ürünlerde çok dip fiyatlarla karşılaşabilirsiniz ki bu ürünler genellikle bal, zeytinyağı, sucuk gibi tüketicinin laboratuar analizi yaptırmadan ne yediğini anlayamayacağı ürünlerdir ve fiyat-değer dengesini gözeterek daha dikkatli davranmalısınız.
Kredi kartı, sanal kart veya güvenilir ödeme aracıları (3D Secure destekli sistemler) kullanmak sizi havale/EFT'ye göre çok daha iyi korur. Kredi kartı ile yapılan alışverişlerde bankanıza itirazda bulunma hakkınız vardır. Havale ile ödeme yaptığınızda ise paranızı geri almanız çok daha zordur.
Alışveriş için isim, adres ve ödeme bilgisi yeterlidir. Ancak faturanızın kesilebilmesi için pek çok internet sitesinde TC kimlik numarası da istenebilmektedir. Eğer faturanızın şahsınıza kesilmesini istiyorsanız. T.C. Kimlik numaranızı paylaşmanız gerekir ancak; alışveriş yaptığınız sitenin gerçekten bir şirket olduğundan ve güvenilir bir arayüz sunduğundan emin olmalısınız. KVKK kapsamında işletmeler yalnızca hizmeti sunmak için zorunlu olan verileri talep edebilir.
TKHK, mesafeli sözleşmelerde tüketiciye 14 günlük cayma hakkı tanır. Alışveriş yapmadan önce sitenin iade politikasını kontrol edin. İade koşullarını gizleyen, belirsiz bırakan ya da cayma hakkını kısıtlamaya çalışan sitelerden uzak durun.
Güvenilir bir e-ticaret sitesinde adres, telefon numarası ve ticari unvan açıkça yer alır. Sadece bir iletişim formu bulunan, fiziksel adresi olmayan siteler risk taşır.
Uygulama mağazalarında sahte ya da taklit uygulamalar bulunabilir. İndirmeden önce uygulamanın yayıncı bilgisini, yorum sayısını ve puanını kontrol edin. Resmi mağazalar dışından APK indirmekten kaçının; bu dosyalar zararlı yazılım içerebilir.
Sipariş onayından sonra kargo takip numarası almak temel bir güvenlik göstergesidir. Takip bilgisi vermeyen ya da teslimat süresi belirsiz olan siparişlerde, mümkünse ödeme itirazı süreniz dolmadan harekete geçin. Kargonun gerçekten taşıyıcı firmanın sisteminde görünüp görünmediğini de takip kodunu taşıyıcının sitesinde sorgulayarak doğrulayabilirsiniz.
Yaşadığınız deneyimi, olumlu ya da olumsuz, güvenilir bir platformda paylaşmak hem diğer tüketicilere yol gösterir hem de işletmelerin hizmet kalitesini iyileştirmesine katkıda bulunur.
Şikayet siteleri bu ihtiyacı kısmen karşılasa da etkisi sınırlıdır; işletme de diğer tüketiciler de arkasında kim olduğunu bilmediği bir yorumu ciddiye almakta zorlanır. Güven Rehberi'nde telefon ve e-posta doğrulamasıyla bıraktığınız değerlendirme, işletmenin profilinde kalıcı olarak görünür ve işletme doğrudan yanıt verebilir. Doğrulanmış bir kullanıcı olarak sesiniz çok daha fazla ağırlık taşır.
Bir sitenin güvenilir olmadığından şüpheleniyorsanız veya ödeme yaptıktan sonra sorun yaşadıysanız şu adımları izleyebilirsiniz:
Bankanızı arayarak kredi kartınızı dondurun ve işleme itiraz edin
Siparişle ilgili ekran görüntüleri, e-postalar ve ödeme dekontlarını saklayın
e-Devlet üzerinden Tüketici Bilgi Sistemi'ne (TÜBİS) şikayet bildirin
Güven Rehberi'nde deneyiminizi paylaşarak diğer tüketicileri uyarın; işletme profilinde yorumunuz görünür kalır.
Online alışverişte güvenlik, büyük ölçüde farkındalık ve birkaç temel alışkanlıkla sağlanabilir. URL kontrolünden ödeme yöntemi seçimine kadar bu 10 adım sizi çoğu riskten koruyacaktır. Yalnız unutmayın: Anonim yorum siteleri veya şikayet siteleri her zaman bir işletmenin tam resmini vermez. Alışveriş öncesinde Güven Rehberi'nde doğrulanmış kullanıcıların deneyimlerini okuyarak daha sağlıklı bir karar verebilir, alışveriş sonrasında da kendi değerlendirmenizi bırakarak diğer tüketicilere gerçek bir katkı sağlayabilirsiniz.